1. Giới thiệu tổng quan

Trong thị trường xe hơi Việt Nam, Mazda 3 và Toyota Camry luôn là hai tên tuổi được nhắc tới nhiều nhất khi người tiêu dùng đang cân nhắc mua một chiếc sedan vừa phong cách, vừa đáng tin cậy. Hai mẫu xe này không chỉ đến từ những nhà sản xuất danh tiếng mà còn sở hữu những đặc điểm kỹ thuật, thiết kế và công nghệ khác nhau, phù hợp với các nhu cầu và ngân sách đa dạng.

Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết các khía cạnh quan trọng của Mazda 3 và Toyota Camry, bao gồm: thiết kế ngoại thất và nội thất, động cơ và hiệu suất, công nghệ an toàn, tiện nghi, chi phí sở hữu, độ tin cậy và phản hồi từ người dùng Việt Nam. Mục tiêu là cung cấp cho bạn một bức tranh toàn diện, giúp bạn đưa ra quyết định mua xe thông minh, phù hợp với phong cách lái và ngân sách cá nhân.

Lưu ý: Các số liệu, thông số và mức giá được trích dẫn dựa trên thông tin chính thức của nhà sản xuất và các đại lý tại Việt Nam tính đến tháng 8/2024. Các phiên bản, trang bị và giá bán có thể thay đổi tùy theo khu vực và thời điểm.

2. Thiết kế ngoại thất: Đối đầu giữa phong cách thể thao và sang trọng

2.1 Mazda 3 – “K-Design” tinh tế, trẻ trung

Mazda 3 luôn nổi bật với ngôn ngữ thiết kế “Kodo – Soul of Motion”, mang lại vẻ ngoài năng động, gợi cảm. Các đường nét mượt mà, đầu xe chụp “táo” (tapered front), cản trước rộng rãi và lưới tản nhiệt “tân cổ điển” giúp Mazda 3 trông hiện đại và hấp dẫn ngay từ cái nhìn đầu tiên.

  • Kích thước: Dài 4.660 mm, rộng 1.795 mm, cao 1.440 mm, chiều dài cơ sở 2.830 mm. So với Camry, Mazda 3 ngắn gọn hơn, tạo cảm giác dễ dàng di chuyển trong đô thị, đặc biệt là trong những con phố hẹp của các thành phố lớn.
  • Màu sắc: Đa dạng với các tông màu trẻ trung như Soul Red Crystal, Snowflake White Pearl, Machine Gray, và các phiên bản đặc biệt như “Sporty Red” hay “Metallic Blue”.
  • Đèn pha: Sử dụng công nghệ LED toàn phần, cung cấp ánh sáng mạnh, đồng thời tạo nên hình ảnh “mắt” xe rất đặc trưng.

2.2 Toyota Camry – “Sang trọng, trưởng thành”

Toyota Camry mang phong cách thiết kế “Elegant & Bold” – gọn gàng, mạnh mẽ nhưng không kém phần sang trọng. Đường nét thiết kế của Camry thường được mô tả là “điểm nhấn mạnh mẽ” với lưới tản nhiệt lớn, cản trước được thiết kế dạng “điểm nhấn” và các đường gân “cân bằng” dọc thân xe.

  • Kích thước: Dài 4.880 mm, rộng 1.840 mm, cao 1.445 mm, chiều dài cơ sở 2.825 mm. Camry dài hơn Mazda 3, tạo cảm giác không gian nội thất rộng rãi hơn, phù hợp với những gia đình hoặc người dùng cần không gian hành khách thoải mái.
  • Màu sắc: Chủ yếu là các tông màu trung tính, lịch lãm như Midnight Black, Blizzard Pearl, Silver Metallic, cùng những màu đặc trưng như Red Metallic và Blue Metallic.
  • Đèn pha: Đèn pha LED với công nghệ Adaptive Front-light System (AFS) trên một số phiên bản, giúp cải thiện tầm chiếu sáng trong các khúc cua gập.

2.3 So sánh tổng thể

Tiêu chí Mazda 3 Toyota Camry
Phong cách Thể thao, trẻ trung Sang trọng, trưởng thành
Kích thước Nhỏ gọn, dễ di chuyển trong đô thị Dài hơn, không gian rộng rãi
Đèn pha LED toàn phần LED + AFS (trên một số phiên bản)
Màu sắc Đa dạng, nổi bật Trầm, lịch lãm

Nếu bạn ưu tiên một chiếc xe “đẹp mắt”, năng động, dễ dàng di chuyển trong thành phố, Mazda 3 là lựa chọn hợp lý. Ngược lại, nếu bạn muốn một chiếc sedan “đĩnh đạc”, có diện tích nội thất rộng rãi và một hình ảnh sang trọng, Toyota Camry sẽ phù hợp hơn.

3. Nội thất và không gian: Đánh giá cảm giác sang trọng và tiện nghi

3.1 Mazda 3 – Nội thất “Nhân văn” với công nghệ Skyactiv

Mazda 3 nổi tiếng với nội thất chất lượng cao, mang lại cảm giác “điểm nhấn” từ chất liệu và thiết kế. Các chi tiết nội thất được thực hiện bằng da cao cấp, vải “SoftTouch”, và các chi tiết kim loại mạ crôm, tạo cảm giác sang trọng nhưng không quá lố.

Mazda 3 Vs Toyota Camry
Mazda 3 Vs Toyota Camry
  • Bảng đồng hồ: Màn hình LCD 8.8 inch (trên phiên bản 2024) cung cấp thông tin đa dạng, cùng với một vòng quay điều khiển đa chức năng nằm ở trung tâm.
  • Hệ thống giải trí: Hỗ trợ Apple CarPlay, Android Auto, Bluetooth, USB-C, cùng âm thanh 6 loa (đối với phiên bản tiêu chuẩn) và 8 loa (trên bản “Premium”).
  • Ghế ngồi: Ghế trước có hỗ trợ điều chỉnh điện và nhớ vị trí (trên phiên bản cao cấp), êm ái, hỗ trợ lưng tốt; ghế sau có thể gập 60/40, tạo không gian chứa đồ linh hoạt.
  • Khoang hành lý: Dung tích 382 lít, vừa đủ cho nhu cầu di chuyển gia đình hoặc hành lý du lịch ngắn ngày.

3.2 Toyota Camry – Nội thất “Thư giãn” và công nghệ tiên tiến

Toyota Camry luôn đặt tiêu chuẩn cao về không gian và tiện nghi nội thất. Các vật liệu được chọn lựa cẩn thận, bao gồm da mềm, chất liệu Alcantara (trên phiên bản “XLE” và “Limited”), và các chi tiết gỗ hoặc nhôm bóng.

  • Bảng đồng hồ: Màn hình cảm ứng 9 inch (trên phiên bản 2024), tích hợp hệ thống thông tin giải trí Toyota Entune 3.0, hỗ trợ Apple CarPlay, Android Auto, Amazon Alexa và Wi‑Fi hotspot.
  • Hệ thống âm thanh: Đối với phiên bản “Limited”, hệ thống âm thanh JBL 11 loa mang lại trải nghiệm âm thanh vòm chất lượng cao.
  • Ghế ngồi: Ghế trước điều chỉnh điện đa hướng, có chức năng nhớ vị trí, sưởi ấm (trên các phiên bản cao cấp). Ghế sau rộng rãi, có thể gập 60/40, tạo không gian chở hàng linh hoạt.
  • Khoang hành lý: Dung tích 524 lít, vượt trội so với Mazda 3, đáp ứng tốt nhu cầu chở hành lý dài ngày hoặc đồ đạc lớn.

3.3 So sánh không gian nội thất

Tiêu chí Mazda 3 Toyota Camry
Kích thước nội thất Nhỏ gọn, phù hợp cho 4-5 người Rộng rãi, thoải mái cho 5 người
Màn hình giải trí 8.8” LCD 9” cảm ứng
Hệ thống âm thanh 6-8 loa 6-11 loa (JBL)
Ghế ngồi Điều chỉnh điện (trên bản cao cấp) Điều chỉnh điện, nhớ vị trí, sưởi (trên bản cao cấp)
Dung tích hành lý 382 lít 524 lít

Nếu mục tiêu của bạn là di chuyển trong đô thị, không gian nội thất vừa phải là đủ, Mazda 3 đáp ứng tốt. Đối với những chuyến đi dài, cần không gian hành lý lớn và sự thoải mái cho hành khách, Camry là lựa chọn ưu việt.

4. Động cơ và hiệu suất: Sức mạnh, tiêu thụ nhiên liệu và cảm giác lái

4.1 Mazda 3 – Động cơ Skyactiv 2.0L và 2.5L

Mazda 3 hiện cung cấp hai mức động cơ:

Phiên bản Động cơ Công suất Mô-men Hộp số Tiêu thụ (L/100km)
Mazda 3 2.0L Skyactiv‑G 2.0L (DOHC, 16 van) 158 mã lực @ 6,000 rpm 200 Nm @ 4,000 rpm 6MT / 6AT 6.5 – 7.0
Mazda 3 2.5L Skyactiv‑G 2.5L (DOHC, 16 van) 186 mã lực @ 6,000 rpm 252 Nm @ 4,000 rpm 6MT / 6AT 6.8 – 7.3
  • Cảm giác lái: Mazda luôn nổi tiếng với “Driving Dynamics” – hành trình lái mượt mà, phản hồi nhanh và cảm giác kết nối chặt chẽ với mặt đường. Hệ thống treo độc lập, bánh xe trước dạng MacPherson và phía sau đa liên kết giúp xe ổn định trong các khúc cua.
  • Tiêu thụ nhiên liệu: Đối với phiên bản 2.0L, tiêu thụ trung bình khoảng 6.5 L/100km, phù hợp với nhu cầu di chuyển trong thành phố và đường cao tốc. Động cơ 2.5L mạnh hơn nhưng tiêu thụ hơi tăng lên, vẫn duy trì mức hợp lý trong khoảng 7.0 L/100km.

4.2 Toyota Camry – Động cơ 2.5L và 2.5L Hybrid

Camry cung cấp ba lựa chọn động cơ:

Phiên bản Động cơ Công suất Mô-men Hộp số Tiêu thụ (L/100km)
Camry 2.5L 2.5L VVT-i (DOHC, 16 van) 203 mã lực @ 6,600 rpm 250 Nm @ 4,800 rpm 8AT 7.2 – 7.8
Camry Hybrid 2.5L 2.5L Hybrid (động cơ xăng + mô‑tô điện) 208 mã lực (tổng) 221 Nm (động cơ xăng) + 163 Nm (điện) E‑CVT 4.5 – 5.0
Camry GR Sport (điện tử) 2.5L VVT-i (điều chỉnh điện) 210 mã lực 250 Nm 8AT 7.0 – 7.6
  • Cảm giác lái: Camry mang lại cảm giác lái êm ái, ổn định, đặc biệt trên đường cao tốc. Hệ thống treo trước MacPherson và treo sau đa liên kết giúp giảm rung động, mang lại cảm giác “đi như trên thảm”.
  • Tiêu thụ nhiên liệu: Đối với phiên bản xăng truyền thống, tiêu thụ nằm trong khoảng 7.2 – 7.8 L/100km. Đặc biệt, phiên bản Hybrid nổi trội với mức tiêu thụ chỉ 4.5 – 5.0 L/100km, là lựa chọn lý tưởng cho người dùng quan tâm đến môi trường và chi phí nhiên liệu.

4.3 So sánh động cơ và hiệu suất

Tiêu chí Mazda 3 Toyota Camry
Động cơ tiêu chuẩn 2.0L / 2.5L Skyactiv‑G 2.5L VVT‑i
Động cơ hybrid Không có 2.5L Hybrid
Công suất tối đa 186 mã lực 210 mã lực (GR Sport)
Mô-men 252 Nm 250 Nm (xăng) / 384 Nm (Hybrid)
Hộp số 6MT / 6AT 8AT / E‑CVT
Tiêu thụ nhiên liệu 6.5 – 7.3 L/100km 4.5 – 7.8 L/100km

Kết luận: Nếu bạn muốn một chiếc sedan có cảm giác lái thể thao, phản hồi nhanh, Mazda 3 là lựa chọn phù hợp. Nếu bạn ưu tiên công suất mạnh, khả năng tiết kiệm nhiên liệu (đặc biệt là Hybrid) và cảm giác lái êm ái trên đường dài, Camry sẽ thắng thế.

5. Công nghệ an toàn: Những tính năng bảo vệ người lái và hành khách

5.1 Mazda 3 – i‑Activsense

Mazda 3 được trang bị bộ công nghệ an toàn i‑Activsense, bao gồm:

  • Radar Cruise Control (MRCC): Duy trì khoảng cách an toàn với xe phía trước.
  • Blind Spot Monitoring (BSM) + Rear Cross‑Traffic Alert (RCTA): Cảnh báo điểm mù và giao thông phía sau khi lùi.
  • Lane‑Keeping Assist System (LKAS) và Lane Departure Warning (LDW): Giúp duy trì làn đường và cảnh báo khi lệch làn.
  • Smart City Brake Support (SCBS): Hỗ trợ phanh tự động ở tốc độ thấp.
  • Driver Attention Alert (DAA): Cảnh báo người lái khi phát hiện dấu hiệu mệt mỏi.

55.2 Toyota Camry – Toyota Safety Sense (TSS)

Camry được trang bị bộ an toàn Toyota Safety Sense 2.5+ (tùy phiên bản):

  • Pre‑Collision System (PCS) với Pedestrian Detection: Phát hiện chướng ngại vật và người đi bộ, hỗ trợ phanh.
  • Dynamic Radar Cruise Control (DRCC): Duy trì tốc độ và khoảng cách với xe phía trước.
  • Lane Tracing Assist (LTA) và Lane Departure Alert (LDA): Giúp giữ làn đường và cảnh báo lệch làn.
  • Road Sign Assist (RSA): Nhận diện và hiển thị các biển báo quan trọng.
  • Automatic High Beam (AHB): Tự động bật đèn pha cao khi không có xe đối diện.

5.3 So sánh tính năng an toàn

Tính năng Mazda 3 (i‑Activsense) Toyota Camry (TSS 2.5+)
Hệ thống phanh tự động SCBS (tốc độ thấp) PCS (cả tốc độ thấp và cao)
Giữ làn đường LKAS + LDW LTA + LDA
Radar Cruise Control MRCC DRCC
Phát hiện điểm mù BSM + RCTA Không có (trên một số phiên bản có Blind Spot Monitor)
Nhận diện biển báo Không RSA
Hỗ trợ lái khi mệt DAA Không (trên một số phiên bản mới có Driver Monitoring)

Cả hai mẫu xe đều đạt chuẩn Euro NCAP 5 sao và có các tính năng an toàn tiên tiến. Tuy nhiên, Camry có ưu thế hơn trong việc tích hợp các công nghệ hỗ trợ lái ở tốc độ cao (PCS, RSA) và có tùy chọn hệ thống Hybrid giúp giảm tải môi trường.

Mazda 3 Vs Toyota Camry
Mazda 3 Vs Toyota Camry

6. Tiện nghi và công nghệ giải trí: Kết nối, giải trí và tiện ích

6.1 Mazda 3

  • Màn hình cảm ứng: 8.8 inch, hỗ trợ Apple CarPlay, Android Auto và Bluetooth.
  • Hệ thống âm thanh: 6 loa chuẩn, tùy chọn 8 loa cho phiên bản Premium.
  • Cổng USB: 2 cổng (1 cho trước, 1 cho sau), hỗ trợ sạc nhanh.
  • Điều hòa: Điều hòa tự động 2 vùng, có chức năng lọc không khí.
  • Chìa khóa thông minh: Keyless entry, start‑stop button.

6.2 Toyota Camry

  • Màn hình cảm ứng: 9 inch, tích hợp Toyota Entune 3.0, hỗ trợ Apple CarPlay, Android Auto, Amazon Alexa, Wi‑Fi hotspot.
  • Hệ thống âm thanh: 6 loa chuẩn, 8 loa (trên phiên bản “Premium”) và 11 loa JBL (trên phiên bản Limited).
  • Cổng USB: 3 cổng USB-C (2 phía trước, 1 phía sau), hỗ trợ sạc nhanh và kết nối dữ liệu.
  • Điều hòa: Điều hòa tự động 2 vùng, có chế độ “Eco” và “Auto Recirculation”.
  • Chìa khóa thông minh: Smart Key System, Push‑Button Start.

6.3 So sánh tiện nghi

Tiêu chí Mazda 3 Toyota Camry
Màn hình 8.8” LCD 9” cảm ứng
Hệ thống âm thanh 6-8 loa 6-11 loa (JBL)
Cổng USB 2 (USB-A) 3 (USB‑C)
Kết nối Apple CarPlay, Android Auto Apple CarPlay, Android Auto, Alexa, Wi‑Fi
Điều hòa 2 vùng 2 vùng + Eco
Chìa khóa Keyless entry Smart Key

Camry có lợi thế về công nghệ giải trí hiện đại hơn, đặc biệt là tích hợp Alexa và Wi‑Fi hotspot, phù hợp với người dùng muốn một hệ thống đa phương tiện phong phú. Mazda 3 vẫn đáp ứng đầy đủ nhu cầu kết nối cơ bản nhưng không có các tính năng “siêu thông minh” như Camry.

7. Chi phí sở hữu: Giá bán, bảo trì, tiêu thụ nhiên liệu và khấu hao

7.1 Giá bán lẻ tại Việt Nam (đơn vị: triệu đồng)

Mẫu xe Phiên bản Giá bán (đơn vị: triệu đồng)
Mazda 3 2.0L MT 749
Mazda 3 2.0L AT 779
Mazda 3 2.5L AT (Premium) 839
Toyota Camry 2.5L AT (Standard) 999
Toyota Camry 2.5L AT (GR Sport) 1,099
Toyota Camry Hybrid Hybrid AT 1,199

7.2 Chi phí bảo trì và bảo hiểm

  • Bảo trì: Mazda 3 có chu kỳ bảo dưỡng thường 10.000 km hoặc 12 tháng, chi phí bảo dưỡng tại đại lý khoảng 2.5 – 3.5 triệu đồng cho mỗi lần (đổi dầu, lọc nhớt, kiểm tra hệ thống). Camry có chu kỳ tương tự, chi phí bảo dưỡng khoảng 3 – 4 triệu đồng (do phụ tùng và công việc có thể đắt hơn một chút).
  • Bảo hiểm: Bảo hiểm vật chất và trách nhiệm dân sự cho cả hai mẫu xe thường dao động 5-7% giá trị xe, tùy vào độ tuổi người lái và khu vực.

7.3 Tiêu thụ nhiên liệu và chi phí vận hành

Giả sử chạy 15,000 km/năm và giá xăng trung bình 24,000 VND/lít:

Xe Tiêu thụ (L/100km) Nhiên liệu/năm (L) Chi phí nhiên liệu/năm (triệu đồng)
Mazda 3 2.0L 6.5 975 23.4
Mazda 3 2.5L 7.0 1,050 25.2
Camry 2.5L 7.5 1,125 27.0
Camry Hybrid 4.8 720 17.3

Camry Hybrid mang lại lợi thế lớn về chi phí nhiên liệu, giảm tới 30% so với phiên bản xăng truyền thống.

7.4 Khấu hao và giá trị bán lại

  • Mazda 3: Khấu hao khoảng 12-15% mỗi năm. Sau 5 năm, giá trị còn lại khoảng 55-60% giá ban đầu.
  • Toyota Camry: Khấu hao chậm hơn, khoảng 10-12% mỗi năm. Sau 5 năm, giá trị còn lại khoảng 65-70% giá ban đầu.

7.5 Tổng kết chi phí sở hữu (5 năm)

Xe Giá mua Bảo dưỡng (5 năm) Bảo hiểm (5 năm) Nhiên liệu (5 năm) Giá trị còn lại Tổng chi phí thực tế
Mazda 3 2.0L 749 12.5 27 117 420 1,486
Mazda 3 2.5L 839 13.5 30 126 460 1,598
Camry 2.5L 999 16 35 135 540 1,650
Camry Hybrid 1,199 18 38 86 690 1,651

Lưu ý: Các con số là ước tính, không tính thuế trước bạ, phí đăng ký và các chi phí phụ khác.

8. Độ tin cậy và phản hồi từ người dùng Việt Nam

Mazda 3 Vs Toyota Camry
Mazda 3 Vs Toyota Camry

8.1 Mazda 3

  • Độ tin cậy: Theo báo cáo J.D. Power 2023, Mazda đạt điểm đáng tin cậy 84/100, cao hơn mức trung bình ngành (78). Người dùng đánh giá cao cảm giác lái và thiết kế nội thất.
  • Những phản hồi tiêu cực: Một số người tiêu dùng phản ánh về không gian hành lý hạn chế và mức tiêu thụ nhiên liệu ở phiên bản 2.5L hơi cao khi lái trong đô thị.

8.2 Toyota Camry

  • Độ tin cậy: Camry luôn nằm trong top các xe có độ tin cậy cao nhất tại Việt Nam, với điểm J.D. Power 86/100. Đặc biệt, phiên bản Hybrid nhận được lời khen ngợi về độ bền bỉ và tiết kiệm nhiên liệu.
  • Những phản hồi tiêu cực: Giá bán cao hơn so với đối thủ cùng phân khúc, và một số khách hàng cho rằng hệ thống lái hơi “nặng” so với Mazda 3, ít “thể thao”.

8.3 Kết luận về độ tin cậy

Cả hai mẫu xe đều có độ tin cậy cao, nhưng Camry (đặc biệt là phiên bản Hybrid) có lợi thế về độ bền và chi phí vận hành thấp trong dài hạn. Mazda 3 lại thu hút những người dùng yêu thích cảm giác lái năng động và thiết kế hiện đại.

9. Ai nên mua Mazda 3? Ai nên mua Toyota Camry?

9.1 Đối tượng phù hợp với Mazda 3

  • Giới trẻ, nhân viên văn phòng, người độc thân hoặc cặp đôi: Nhờ kích thước nhỏ gọn, thiết kế trẻ trung và chi phí mua xe thấp hơn.
  • Người lái thích cảm giác thể thao, muốn “cầm lái” mạnh mẽ: Hệ thống treo và phản hồi lái của Mazda 3 đáp ứng tốt.
  • Người sống tại thành phố lớn: Dễ dàng di chuyển, đỗ xe và tiêu thụ nhiên liệu hợp lý trong đô thị.

9.2 Đối tượng phù hợp với Toyota Camry

  • Gia đình 4-5 người, doanh nhân: Không gian nội thất rộng rãi, khoang hành lý lớn, ghế sau thoải mái.
  • Người dùng quan tâm đến tiết kiệm nhiên liệu (đặc biệt là Hybrid): Chi phí vận hành thấp, giảm phát thải.
  • Người muốn một chiếc sedan “đĩnh đạc”, thương hiệu uy tín, giá trị bán lại cao: Camry luôn giữ giá tốt trên thị trường đã qua sử dụng.

10. Kết luận cuối cùng

Sau khi phân tích chi tiết các yếu tố: thiết kế, nội thất, động cơ, công nghệ an toàn, tiện nghi, chi phí sở hữu và độ tin cậy, chúng ta có thể tóm gọn như sau:

  • Mazda 3 là lựa chọn “đáng cân nhắc” cho những ai muốn sở hữu một chiếc sedan trẻ trung, năng động, có chi phí mua ban đầu và bảo dưỡng hợp lý. Xe phù hợp với môi trường đô thị, với nhu cầu di chuyển nhanh, linh hoạt và không cần quá nhiều không gian hành lý.

  • Toyota Camry (đặc biệt là phiên bản Hybrid) là “đầu tư dài hạn” cho những khách hàng ưu tiên sự sang trọng, không gian rộng rãi, và chi phí nhiên liệu tối ưu. Dù giá mua ban đầu cao hơn, nhưng Camry bù đắp bằng giá trị bán lại tốt, độ tin cậy cao và công nghệ an toàn tiên tiến.

Cuối cùng, quyết định cuối cùng vẫn phụ thuộc vào nhu cầu cá nhân, ngân sách và phong cách lái của bạn. Nếu bạn muốn một chiếc xe “đáng yêu” trong thành phố, Mazda 3 là người bạn đồng hành lý tưởng. Nếu bạn tìm kiếm sự “đẳng cấp” và “bền bỉ” cho cả gia đình và công việc, Toyota Camry – đặc biệt là phiên bản Hybrid – sẽ không làm bạn thất vọng.

Hy vọng bài viết này đã cung cấp đủ thông tin để bạn đưa ra quyết định mua xe thông minh, phù hợp với nhu cầu và tài chính của mình. Chúc bạn sớm tìm được chiếc sedan ưng ý và an toàn trên mọi hành trình!

Mục nhập này đã được đăng trong Blog. Đánh dấu trang permalink.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *